ارشد فقه دانشگاه آزاد اسلامی لاهیجان

dr.ghorbani43@yahoo.com

دستورالعمل تدوین پايان نامه

1.انتخاب موضوع

يكي از مهم ترين مراحل انجام يك پژوهش ، انتخاب موضوع مناسب از سوي محقق است. از جمله مسائلي كه در انتخاب موضوع بايد مورد نظر قرار گيرد، به قرار ذیل است:

الف)موضوع بايد نو و جديد باشد. منظور از نو بودن موضوع آن است كه محقق محترم مجهولی را معلوم سازد و در واقع حرف ، مطلب ، شيوه و يا سخن جديدي را براي ارائه داشته باشد و يا استنباطي نو از انديشة پيشينيان ارائه دهد.

ب)موضوع بايد کار بردی باشد. يعني  باید در یکی از مجامع حقوقی  ، قضائی ، فقهی  و یا حکومتی کاربرد داشته باشد .

جـ)موضوع بايد با رشتة تخصصي فقه ومبانی حقوق همخوان باشد، بنابراین موضوعاتی که فقهی ، اصولی ، قواعد فقه و آیات الاحکام باشد مورد تأیید قرار می گیرد و موضوعات حقوقی ، اخلاقی ، قرآن و حدیث ، فلسفی و کلامی و... صرف پذیرفته نیست.

د)موضوع  نباید تکراری باشد یعنی موضوع پایان نامه باید علاوه بر واجد بودن مطالب بالا در این واحد دانشگاهی در ترمهای گذشته بعنوا ن پایان نامه ارائه نشده باشد.

ه) موضوع پایان نامه نباید تنش زا باشد یعنی از جمله اموری که باعث برخورد و تنش بین دانشجویان و اساتید یا امور حساس حکومتی ، اجتماعی و فرهنگی نباشد .

و ) منابع و مدارک تحقیق در مورد موضوع مورد نظر باید بنحوی و لو بالقوه در دسترس باشد . بنابراین اگر موضوع تحقیق از منا بعی باشد که به هیچ وجه دسترسی بدان امروزه ممکن نیست ، قابل قبول نیست .

2.تهية طرح و سرفصل های  اصلی  تحقيق :

پس از انتخاب موضوع، محقق بايد چهارچوب كار و سرفصل های اصلي تحقيق ـ كه در لاتين به آن پلان (Plan  ) يا نقشة كار گفته مي شود ـ را تهيه و تنظيم نمايد. هر موضوع تحقيقي مي تواند اقتضاي طرح و چهارچوب خاص خود را داشته باشد؛ بنابراين نمي توان قالب يكساني را براي تمامي موضوعات ارائه نمود ؛ اما آنچه كه محقق بايد در بررسي هر موضوعي در نظر داشته باشد، ارائه كار تحقيقي خود در قالب و طرحي مشخص است؛ لذا قالب زير به عنوان نمونه پيشنهاد مي گردد.

الف) چكيدة تحقيق؛ حداكثر در دو صفحه بعد از فهرست مطالب قرار مي گيرد. چكيده بايد به نحوي تنظيم شود كه خواننده با مراجعه بد ان در جريان مباحث اصلي و اساسي كه محقق بدان پرداخته است، قرار گيرد. محتواي چكيده بايد شامل؛ بيان موضوع در يك جمله، هدف تحقيق، دامنه تحقيق، نوع منابع مورد استفاده و نتايج تحقيق باشد.

از جمله نكاتي كه بايد در نوشتن چكيده رعايت شود، به قرار زير است:

1.از ذكر مطالبي كه در متن پايان نامه نيامده است، خودداري شود؛

2.براي مطالب چکیده آدرس ذکر نشود ؛

3- مطالب چکیده مختصر و مفید در حد یک صفحه باشد .

4-  در نوشتن چكيده میتوان  به بيان خلاصه ای از سر فصلهای اساسی تحقیق بصورت بسیار کوتاه اشاره نمود .

ب)مقدمه؛ براي ورود به بحث اصلي، پايان نامه بايد داراي مقدمه باشد. مقدمه معمولاً بين يك تا دو صفحه مي باشد.

ج)فصل اول پايان نامه با عنوان كليات تحقيق پس از مقدمه مي آيد كه در آن به موارد زير پرداخته مي شود:

1.بيان مسأله كه به تبيين موضوع مي پردازد؛ به طوري كه محدودة بحث مشخص شود.

2.تاريخچة موضوع كه طي آن تاريخچه مختصري از موضوع ارائه مي گردد.

3.ضرورت، اهداف و اهميت موضوع كه طي يكي دو صفحه آورده مي شود.نگارنده در این قسمت

باید به سه سوال زیر به صورت نسبتا مشروح پاسخ دهد:

الف)چه ضرورتی اقتضا نموده که نگارنده به این موضوع بپردازد؟

ب)نگارنده با پرداختن به این موضوع چه اهدافی را دنبال می کند؟

ج)در شرایط کنونی پرداختن به این موضوع دارای چه اهمیتی بوده ؟

4.پرسش هاي تحقيق و فرضيه ها؛ هر تحقيق بايد داراي فرضيات و يا پرسش هايي باشد كه اساس و پايه پايان نامه را به خود اختصاص مي دهد و محقق تا پايان كار تمام تلاش خود را در راستای بررسی و اثبات فرضيه ها و يا پاسخ گويی به پرسش های تحقيق به كار می گيرد.

فرضيات بايد جملات خبری باشند. البته اثبات فرضيه الزامی نيست؛ يعني ممكن است محقق پس از پايان بررسی فرضيه اوليه خود، به نتيجه ای مغاير با آن دست يابد.

5.روش تحقيق؛ روش تحقيقي كه نگارندة پايان نامه براي تدوين آن برگزيده و در نظر گرفته است بايد آورده شود.

6.مروري بر پیشینه تحقیق در  گذشته ؛ نگارنده بايد قبل از بررسی موضوعِ مورد نظر خود، كارهاي پژوهشی كه ديگران در رابطه با آن انجام داده اند ـ اعم از کتاب ، مقاله ، پایان نامه و ... ـ را بررسي و نقاط قوت و ضعف هر يك را تجزيه و تحليل نمايد و در پی آن از پرداختن مجدد به موضوعی که دنبال می کند دفاع کند. منظور از اين مبحث ذكر كتب مفصل فقهي و روايي و كتب قواعد فقهي كه در بابي از ابواب به موضوعات فقهي پرداخته اند، نيست ؛ بلكه منظور كتب ، مقالات و پايان نامه هايي است كه به طور كلي يا جزئي به موضوع محقق پرداخته باشند.

7.تعريف اصطلاحات و بيان مفاهيم؛ نويسنده پايان نامه بايد اصطلاحات كليدی و اصلی موضوع را با

 استفاده از منابع معتبر و دست اول از نظر لغوی و اصطلاحی تعریف نماید تا مراد نویسنده پایان نامه از

واژه های بکار رفته در موضوع تحقیق تبیین شود.  

د)فصل هاي اصلي پايان نامه؛ پس از فصل نخست كه در آن كلياتي از تحقيق بيان مي شود ، فصل هاي اصلي تحقيق كه تعداد آنها به اقتضاي موضوع و فرضيات و يا پرسش هاي تحقيق تعيين مي شود، با پيشنهاد محقق و راهنمايي استادان راهنما و مشاور تنظيم مي گردد. هر يك از اين فصل ها مي تواند به بخش هاي مختلف تقسيم شود.

عناوين فصل ها و مباحث بايد متناسب با موضوع تحقيق و در راستاي فرضيه ها و يا پرسش هاي تحقيق ، روان و بدون ابهام و حتي الامكان مختصر باشد. زير مجموعة هر فصل و مباحث بايد مرتبط با عناوين هر فصل و مبحث باشد.

عناوين انتخاب شده معمولاً نبايد به صورت جملة خبري و يا پرسشي باشد؛ بلكه بهتر است به صورت يك عنوان رسا و گويا باشد.

هـ) نتيجه گيري و پيشنهادها ؛ پس از بررسی و تجزيه و تحليل موضوع در فصل هاي اصلی تحقيق، جمع بندی نهايی بايد در اين جا  آورده شود. محقق در اين جا بايد ضمن بيان موضوع تحقيق و اشاره اجمالی به روند بررسی موضوع، پرسش ها و فرضيه ها را به ترتيب آورده و نتيجه نهايی آنها را با اشاره ای بسيار گذرا به استدلال هر يك بيان نمايد، به طوری كه تعداد صفحات اين بخش  از سه تا چهار صفحه فراتر نرود. سپس محقق می تواند طی حداكثر يك صفحه پيشنهاد هايی را كه محققان آينده بررسی كننده موضوع مورد نظر بايد برای رسيدن به نتايج ديگر و يا بهتر مد نظر قرار دهند، ارائه كند.

  

3.قسمت هاي فرعي پايان نامه :

رعایت احکام فرعي پايان نامه بايد به شرح ذیل باشد:

3-1 در هنگام صحافی مطابق روال معمول یک برگ سفید در نظر گرفته می شود.

3-2.صفحه بعدی پايان نامه به « بسم الله الرحمن الرحيم » اختصاص دارد.

--- فرم اصالت پایان نامه پس از بسم الله می آید .(شماره گذاری این صفحه ضروری نیست )

3-3 مشخصات روی جلد دقيقاً در اولین صفحه بعد از آن مي آيد.

3-4.صفحه تأييد استادان راهنما و مشاور و داور  بعد از آن مي آيد.

3-5 ترجمه انگلیسی فرم روی جلد پس از آن می آید .

3-6.صفحه « تقديم به » پس از آن مي آيد. (بيش از يك صفحه نشود.)

3-7 .صفحه سپاسگزاري حداكثر در يك صفحه پس از « تقديم » مي آيد.

3-8 .فهرست مطالب بعد از صفحه سپاسگزاري مي آيد. با توجه به آنکه برای تقسیم بندی قسمتهای مختلف پایان نامه  در آغاز فصل بندی شده و فصلها بخش بندی و بخشها گفتار بندی و مبحث بندی میگردد، لذا عناوین مذکور در  پایان نامه در صورتی واجد مباحث موجود باسد باید مرتب گرددجزوه و دانشجویان می توانند با نظر استاد راهنما  و مشاور از فصل بندی مناسب  استفاده کنند.

4.شماره گذاری صفحات

 در مورد صفحات فرعي بدين صورت عمل شود كه صفحات قبل از مقدمه ؛ با حروف ابجد شماره گذاري مي شود. اما صفحات اصلي پايان نامه كه با چكيدة تحقيق آغاز مي شود، با اعداد و از يك شماره گذاري مي شود. شمارة صفحات فرعي و اصلي بايد در پايين صفحه و قسمت وسط باشد.

5- نحوه نگارش مطالب هر فصل یا هر مبحث :

توصيه مي شود براي نوشتن مطالب هر مبحث از ورود به بحث با نقل قول مستقيم از مطالب ديگران خودداری شود؛ بلكه ابتدا عنوان مبحث را طي يكي دو بند ( پاراگراف ) به عنوان مقدمه آن مبحث تشريح نماييد(تذکر: بدون در نظر گرفتن تیتر «مقدمه»برای مباحث) و سپس ديدگاه ها و نقطه نظرهاي صاحب نظران را با دسته بندي منطقي ارائه كرده و مستندات هر يك را پس از ذكر آن ديدگاه تشريح نماييد. علاوه بر بيان اين مطالب مي توانيد به تجزيه و تحليل و يا حتي نقد آنها بپردازيد.لازم به ذکر است که در بیان نکات مقدماتی هر مبحث که از آن به پردازش اولیه نگارنده تعبیر می شودباید نکات زیر در نظر گرفته شود:

الف)تعداد سطرهای مقدماتی هر مبحث «پردازش اولیه» به حجم مطالب اصلی و محتوای آن بستگی دارد لذا این مقدمه می تواند در حد یک پاراگراف پنج سطری تا حداکثر یک صفحه باشد.

ب)در پردازش اولیه یا همان مقدمه هر مبحث ابتدا باید عنوان مبحث به اختصار تبیین شود و پس از آن علت گشوده شدن آن فصل یا مبحث آورده شود و در نهایت روند تدوین و محورهایی که نگارنده در آن مبحث بدان خواهد پرداخت اشاره شود.

در پايان هر مبحث یعنی پس از مقدمه مذکور و تبيين ، تحليل يا نقد و بررسي ديدگاه ها، چنانچه نگارندة پايان نامه ديدگاه جديدي دارد و يا يكي از ديدگاه هاي موجود را ترجيح مي دهد، با ذكر دلايل لازم آن را بيان مي دارد. ديدگاه نگارنده مي تواند دقيقاً يكي از همان ديدگاه هاي مطرح شده و يا ديدگاه جديد و مغاير و يا اينكه اصلاح شده يكی از آنها باشد.

اگر چه بهتر است نگارنده از نقل عين مطالب ديگران خودداری کرده و ديدگاه ديگران را به قلم و بيان خود در آورده و در پايان نامه بنويسد و آدرس مطالب را دقيقاً در پاورقي بياورد اما چنانچه از کتب عربی استفاده شده دانشجویان گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی باید اصل متن عربی را با بهره گیری از منابع موجود در سی دی المعجم الفقهی و یا سایر منابع در نقل قول ذکر کنند تا در مرحله بررسی پایان نامه و ارزیابی استادان راهنما و مشاور و هیئت داوران بتوانند صحت برداشت نگارنده را از متون عربی تشخیص داده و اظهار نظر نمایند.

اگر مطالب عيناً از ديگری نقل مي شود، بايد آغاز و پايان آن داخل گيومه « …… » قرار داده شود.

 

6.نحوه آدرس دادن در پاورقي :

 الف -اگر مطلبي براي اولين بار در پايان نامه ذكر مي شود و آن مطلب از كتابي گرفته شده باشد آدرس آن در پاورقي به شرح زير نوشته شود:

 ب - نام خانوادگي، نام، عنوان كتاب ، نام و نام خانوادگي مترجم، ناشر، محل نشر، نوبت و سال انتشار، شمارة جلد، شمارة صفحه. بين هر قسمت از اطلاعات فوق الذكر ويرگول (،) و پايان هر پاورقي نقطه (.) گذاشته شود.

ج - اگر از ترجمه استفاده نشده است، قسمت نام مترجم نوشته نمي شود.

 د - عنوان كتاب ها در پاورقي ها و به ويژه در قسمت فهرست منابع و مآخذ بايد به طور كامل نوشته شود؛ به عنوان نمونه: كتاب جواهر الكلام با عنوان كامل آن ؛ يعني « جواهر الكلام في شرح شرائع الاسلام » نوشته شود. البته چنانچه كتابي با عنوان اختصاري شهرت دارد، مي توان در متن تحقيق از آن به اختصار نام برد.

 ه - اگر از كتاب و يا هر منبع و مرجع ديگري براي بار دوم ، سوم و … بلافاصله ( يعني پاورقي ديگري بين آنها ذكر نشده باشد) استفاده مي شود، به عبارت « همان » اكتفاء شود. اگر ازهمان منبع بلافاصله استفاده مي شود، اما شمارة صفحه و يا جلد متفاوت است، به شكل « همان ، ص 112. » و « همان ، ج 2 ، ص 236. » نوشته مي شود.

 و - برخي از نويسندگان به عنوان خاصي شهرت دارند؛ مثل : « امام خميني » ، « شهيد اول » و … بهتر است براي بار اول نام خانوادگي و نام آنها به همراه عنواني كه بدان شهرت دارند آورده شود و براي دفعات بعدي به همان عنوان بسنده گردد.

 ز - چنانکه براي بار دوم در پايان نامه از همان منبع با فاصله استفاده مي شود، پس از ذكر نام نويسنده ، نام كتاب را آورده و به جاي بقية مشخصات لفظ « پيشين »  آورده شود و بعد از عبارت پيشين جلد و شماره صفحه مربوط ذكر شود.

ح - چنانچه مطلبي از دو منبع استفاده شده است، ضمن رعايت تقدم و تأخر تأليف اثر ابتدا مشخصات كتاب مقدم و سپس كتاب يا كتاب هاي بعدي مي آيد.

ط - اگر اثري داري دو يا سه مؤلف باشد، شهرت و نام هر سه تن را به ترتيبي كه پشت جلد اثر آمده است، مي نويسند؛ لكن اگر بيش از سه تن مؤلف داشته باشد، تنها نام اولين مؤلف ذكر مي شود و كلمة « و ديگران » در پي آن مي آيد؛ مانند: مكارم شيرازي ، ناصر و ديگران ، تفسير نمونه ، …

 ی - اگر از مقاله اي استفاده شده است، به صورت زير ارجاع داده مي شود:

نام خانوادگي نويسنده مقاله ، نام ، عنوان مقاله ، عنوان نشريه ، سال نشر ، دورة نشر، شماره انتشار ، صفحه. به نمونه اي كه در پاورقي ذكر شده است دقت كنيد.  

ک- در مورد آيات قرآن ، اگر در متن تحقيق به سوره و شمارة آيه اشاره شده است، به ذكر پاورقي نيازي نيست؛ در غير اين صورت بايد در پاورقي همان صفحه نوشته شود.

 ل - برخي ممكن است مطلبي را از صاحب نظري ( نه در كتاب و يا نوشتة آن صاحب نظر) ، بلكه از كتاب و يا مقاله و يادداشت ديگري اقتباس نمايند، اولاً در يك پژوهش علمي اين گونه نقل قول ضعف محسوب مي شود ؛ لذا دانشجويان بايد براي طرح ديدگاه هر صاحب نظر، به منبع و مأخذ اصلي ( دست اول ) مراجعه كنند؛ مگر در مواردي كه منبع اصلي ناياب و يا دور از دسترس باشد. در اين صورت مي توان نام آن صاحب نظر و عنوان كتاب وي را در متن تحقيق  نوشت و در پاورقي مشخصات كتابي كه مطلب از آن نقل شده است، نوشته شود.   

م - بكار گيري القاب و عناوين براي افراد به ويژه عناوين غير علمي در متن تحقيق و يا پاورقي و فهرست منابع بپرهيزيد. البته بكار بردن واژه هاي « دكتر » و « آيت الله » در برخي از نوشته ها متداول است ؛ لذا دانشجويان در پاورقي و فهرست منابع از اين عناوين  میتواننداستفاده كنند و در متن تحقيق اگر براي همة افراد يكسان عمل شود، مانعي به نظر نمي رسد. لازم به ذكر است كه برخي از دانشمندان و صاحب نظران به عنوان خاصي شهرت پيدا مي كنند، به گونه اي كه با آن عنوان بهتر شناخته مي شوند؛ لذا بكار بردن اين گونه عناوين در متن تحقيق بلامانع به نظر مي رسد؛ مانند: علامه طباطبايي ، علامه حلي ، محقق اردبيلي ، پروفسور حسابي و … كه البته همة اين ها، عناوين علمي هستند.

در بارة اسامي استادان راهنما و مشاور كه روي جلد و صفحة تأييد پايان نامه مي آيد، از بكار بردن عناويني چون « جناب آقاي » ،  و … خودداري شود و فقط از عنوان دكتر و یا آ یه الله  و یا حجه الاسلام و المسلمین … استفاده شود.

7.فهرست منابع و مآخذ :

 الف -  در انتهاي پايان نامه فهرست منابع مي آيد كه ابتدا منابع فارسي ( كتاب )، پس از آن منابع عربي ( كتاب )، پس از آن مقالات به ترتيب حروف الفباي نام خانوادگي نويسنده و پس از آن ساير منابع مثل مجموعه قوانين آورده مي شود. مشخصات همة منابع در اين فهرست بايد به طور كامل و به همان صورتي كه در پاورقي براي اولين بار ذكر مي شود، ـ به استثناي شمارة صفحه ـ آورده شود.

 ب- اگر از قرآن كريم ، نهج البلاغه و صحيفة سجاديه استفاده شده است، با توجه به احترام ويژه اي كه اين آثار دارند ابتداي فهرست منابع عربي بدون رعايت ترتيب الفبا آورده مي شود. چنانچه از ترجمة خاصي از سه كتاب مذكور استفاده شده است، پس از آنها ذكر مي شود؛

ج - اگر بيش از يك اثر از نويسنده اي استفاده شده است؛ در فهرست منابع ، شهرت و نام نويسنده كه به دنبال اولي مي آيد، تكرار نمي شود؛ بلكه به جاي آن از نقطه چین و یا خط ممتد استفاده مي شود ؛

د – لازم است در فهرست منابع عنوان كتاب با قلم درشت تر و به صورت اتاليك تايپ شود.

ه - برخي از آثار ممكن است مشخصات كامل مورد نظر جهت نوشتن در فهرست منابع را نداشته باشند؛ لذا در چنين مواردي به شرح زير عمل شود:

اگر شمارة چاپ را ندارد؛ « بي چا » نوشته شود.

اگر نام ناشر را ندارد؛ « بي نا » نوشته شود.

اگر محل نشر آن معلوم نيست؛ « بي جا » نوشته شود.

اگر تاريخ انتشار ندارد؛ « بي تا » نوشته شود.

8.رعايت اصول نگارش پایان نامه نویسی :

 يكي از مسائل مهم در تدوين پايان نامه رعايت اصول و قواعد نگارش است. اهم مطالب مربوط به اصول نگارش كه به روش نشانه گذاري اختصاص دارد و از كتاب روش تحقيق دكتر جعفر نكونام گرفته شده است ، به شرح ذيل مي آيد.

8-1 .نقطه (.)

·         در پايان جملة خبري كاملي كه به جملة پس از خود وابسته نباشد؛ مانند: حق آمد. باطل رفت.

·         در پايان جملة انشايي؛ مثل: شايد اين به سود تو نباشد.

·    پس از حروف اختصاري؛ مانند: ق.م.ا ( قانون مجازات اسلامي ) پس از حروف اختصاري پركاربرد ـ چنانچه يك حرف باشد ـ نيازي به نقطه نيست؛ مانند: ص ( صفحه ) ، ش ( شمسي ) ، ق ( قمري ).

·         پس از شماره هاي عددي؛ مانند: 1. 2. 3.

يادآوري: نقطة پايان، پس از نشانه هاي ديگر مثل گيومه و پرانتز مي آيد.

8-2 .ويرگول (،)

·    ميان اجزاي جمله اگر طولاني باشند؛ مانند: پس از سال ها انتظار، بالاخره ديروز بعدازظهر، آن عزيز سفر كرده آمد.

·         ميان كلمه هايي كه احتمال غلط خواني آنها مي رود؛ مانند: ما، در خلوت به روي خلق بستيم.

·    براي جدا كردن بخش هاي يك نشاني يا مشخصات يك كتاب؛ مانند: موسوي خميني ، سيدروح الله، تحريرالوسيله، … .

·         به جاي « واو » عطف؛ مانند: آب، غذا و مسكن از ضروريات اولية حيات آدمي است.

·         پس از منادا؛ مانند: اي پسر، در زندگي ادب پيشه كن.

8-3 .نقطه ـ ويرگول (؛)

·         ميان جمله هاي كامل به هم وابسته؛ مانند: تو مي تواني؛ اما نمي خواهي.

·    براي جدا كردن قسيم ها ، اجزا و موارد يك چيز از يكديگر؛ مانند: آثار مولانا عبارت است از: مثنوي معنوي؛ كليات شمس؛ فيه ما فيه؛ و … .

·         پيش از كلمه ها و جمله هاي توضيحي؛ مانند: إنّما الاعمال بالنّيّات؛ عمل هر فردي در گرو نيت اوست.

8-4 .دو نقطه (:)

·    پيش از قسيم ها، اجزا و موارد يك چيز؛ مانند: منابع چهارگانه استنباط احكام عبارت است از: كتاب؛ سنت؛ اجماع و عقل.

·         پيش از نقل قول مستقيم؛ مانند: حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: « ……. ».

·         پس از كلمات توضيحي؛ از قبيل: يعني ، چنان كه ، مانند ، مثال ، مثل.

8-5 .سه نقطه ( … )

·         براي نشان دادن كلمه يا عبارت يا جمله يا جملات محذوف يا ناتمام.

8-6 .علامت پرسش (؟)

·    پس از جملة پرسشي مستقيم يا كلمه و عبارت جانشين جملة پرسشي مستقيم؛ مانند: كدام رنگ را مي پسندي؟ سبز؟ يا آبي؟

يادآوري: پس از پرسش هاي غير مستقيم، انكاري و خواهشي نقطه گذاشته مي شود؛ مانند:

استاد از دانشجو پرسيد كه آيا كتاب را خوانده است. ( پرسش غير مستقيم )

چه كسي از عاقبت امور آگاه است. ( پرسش انكاري )

اجازه مي فرماييد، رفع زحمت كنم. ( پرسش خواهشي )

8-7 .خط تيرة كوتاه (ـ)

·         در دو طرف جملة معترضه؛ مثل: امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: …

8-8.گيومه ( « … » ) ، ( “ … ” )

·         براي نشان دادن آغاز و انجام نقل و قول مستقيم؛ مانند:

دكتر عليرضا فيض در تعريف «عاقله» مي نويسد: «عاقلة جاني عبارتند از پدر، مردان بالغ، عاقل و ثروتمند از خويشان پدري او … ».[12]

·         براي متمايز كردن عناوين و مصطلحات؛ مانند:

برخي اعتقاد دارند كه از عبارت «الانثی بالانثی» در آية 178 سوره بقره متفاوت بودن ديه زن و مرد فهميده می شود.

هر گاه نقل قولي در ضمن نقل قولي ديگر آورده شود، ميان دو نشانة نقل و قول متمايز از قبلي،

مثل ( “  ” ) قرار داده مي شود؛ مانند:

«گفت: در جايي خوانده ام: “ يا خاموش باش، يا حرفي بزن كه از خاموشي بهتر باشد”».

 

9.نكاتي ديگر

1.براي تايپ پايان نامه قلم هاي زير پيشنهاد مي شود:

الف)عناوين فصل ها با قلم تيتر (Titrtimes) شمارة 22 نازك؛ مانند نمونه زير:

فصل نخست : كليات تحقيق

ب)عناوين مبحث ها با قلم تيتر شماره 16 نازك؛ مانند:

بخش اول: بيان مسأله

ج)عناوين گفتارها با قلم تيتر شماره 13 نازك؛ مانند:

گفتار نخست: تعريف موضوع

د)متون فارسي داخلي پايان نامه با قلم لوتوس (Lotus) شماره 15 نازك ؛ مانند:

در ماده 188 ق.م آمده است: «عقد خياري آن است كه براي طرفين يا يكي از آنها يا براي ثالثی اختيار فسخ باشد».

هـ)متون عربي ، از قرآن و حدیث داخلي پايان نامه با قلم بدر (Badr) شماره 15  مانند:

«إنَّا أنـزَلـنَاهُ فِي لَـيَلَـةِ الـقَـدرِ ...».

2.اگر در پايان نامه از آيات قرآن كريم  استفاده مي شود، حتماً بايد به طور كامل ، دقيق و بدون اشكال اعراب گذاری شود.

3.اعراب گذاري ساير متون عربي الزامي نيست، مگر مواردي كه استاد راهنما توصيه نمايد. در هر

حال متون عربي بايد به صورت عربي تايپ شود، به عنوان مثال « ة » به صورت « ه » يا « ة »

تايپ نشود.

4.يكي از اشكالاتي كه معمولاً در پايان نامه ها كم و بيش مشاهده مي شود، اغلاط تايپي به ويژه

در متون عربي است كه به هيچ عنوان پذيرفتني نيست. اگر چه دانشجو بعد از دفاع ملزم به اصلاح آنها

مي شود، اما در داوری پايان نامه به عنوان نقطه ضعف تلقی مي شود.

5.هر جا كه از اعداد براي تفكيك بخش هاي مختلف يك موضوع استفاده مي كنيد ـ از جمله در پاورقي ها ـ بعد از عدد، نقطه قرار داده شود؛ مثل: ( 2. )

6.ابتدای هر بند (پاراگراف) از هر فصل ، بخش و زير بخش در متن پايان نامه حداقل هفت میلی متر تورفتگی داشته باشد.

7.صفحات اصلي پايان نامه بدون حاشيه و با مشخصات زير باشد:

الف) از بالای صفحه  بفاصله 5/2 سانت یک خط ممتد عرضی کشیده میشود .

ب ) از بالای صفحه بفاصله 2 سانت  فقط عناوین اصلی فصلهای پایان نامه نوشته میشود .

ج) فاصله بالای صفحه تا شروع سطر اول، 2 سانتي متر.

د) فاصله آخرين سطر تا پايين صفحه، دو ونیم سانتي متر.

ه) فاصله سمت راست 3 سانتي متر و فاصله سمت چپ 2 سانتي متر.

و) فاصله بین هر سطر یک سانتی متر باشد.

ز) شماره صفحات در قسمت پايين صفحه و وسط درج شود.

با توجه به رعايت بندهاي مذکور، تعداد سطرهای هر صفحه  حدود22 سطر خواهد بود.

 

 چند تذکّر مهم

 1.در برخی موارد دانشجویان اشکالات و اغلاط اعرابی ، املایی و حتی نگارشی موجود در پایان نامة خود را به عهده تایپ کننده می گذارند، در حالی که مسؤولیت کامل آن فقط با دانشجوست.

2.یکی از اشکالاتی که عموماً در پایان نامه های دانشجویان تاکنون مشاهده شده است، نقل قول های مکرر و طولانی و بدون توضیح ، تبیین ، تحلیل ، نقد و ... از سوی نگارنده آن می باشد، در حالی که موارد مذکور در ارزیابی پایان نامه ها نقش مهمی دارد ، لذا حضور نگارنده بايد در تدوين پايان نامه محسوس و قابل ملاحظه باشد.

3. دانشجویان  محترم میتوانند علاوه بر کتابها و رفرنسهای اصلی از منابع دسته اول فقهی که در لوح فشرده « المعجم الفقهي » آمده است استفاده کنند و با توجه به اینکه استفاده از منابع موجود در المعجم یکی از آسانترین راه های دسترسی به منابع دست اول است، لذا ارجاعات داده شده در پاورقی ها و فهرست منابع باید به منابعی باشد که در لوح فشرده المعجم ذکر شده است، به طوری که استادان راهنما، مشاور و داور بتوانند عنداللزوم مطالب اقتباس شده را با منابع اصلی تطبیق دهند.

5.برای دانشجویان رشته فقه هیچ موضوع حقوقی محض قابل قبول نیست، بلکه همه موضوعات باید از دیدگاه فقهی ، اصول فقه ، قواعد فقهی و مواردی که با تخصص این رشته تناسب کامل دارد باشد، اما برخی از دانشجویان موضوعات انتخابی را صرفاً و یا اغلب از دیدگاه حقوقی بررسی می کنند که پذیرفته نیست.هر چند پرداختن به مباحث حقوقی بصورت فرعی و ضمنی بلا مانع است .

6.تأیید استاد راهنما و مشاور مبنی بر آماده بودن پایان نامه برای دفاع به هیچ عنوان دلیلی بر اخذ نمره عالی نیست، در واقع تأیید استاد راهنما به منزله تضمین اخذ حداقل نمره قبولی از دید خودشان است؛ به ویژه آنکه یک سوم از مسؤولیت ارزیابی و دادن امتیاز به پایان نامه به عهده استاد داور است و رأی اکثریت برای نمره دادن پایان نامه حاکم نیست تا تصور شود که با نظر راهنما و مشاور اکثریت حاصل می شود.  

7- در رابطه با نمره پایان نامه ، نمرات استاد راهنما و مشاور و داور با هم جمع میشود و مجموع تقسیم بر 3 میگردد .

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

نمونه طرح روی جلد :     

                                                          

                                     دانشگاه آزاد اسلامی  واحد لاهیجان

                                       گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی

                      پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد « M.A »

                                     رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی

 

                                                           موضوع:

                                            بررسی تطبیقی شرح لمعه

 

 

                                                        استاد راهنما:

                                         حضرت آیه الله زین العابدین قربانی

 

 

                                                         استاد مشاور:

                                                  دکتر محمد علی قربانی

 

 

                                                            نگارش:

                                                     عبد الله عبد اللهی

 

                                                         زمستان 88

-------------------------------------------------------------------------------------

نمونه صفحه تایید استادان راهنما و مشاورو داور

                                                                        

                                                          

                                        دانشگاه آزاد اسلامی واحد لا هیجان

                                          گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی

                         پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد « M.A »

                                         رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی

 

 

                                                         موضوع:

                                             بررسی تطبیقی شرح لمعه

 

 

                                                         نگارش:

                                                   عبد الله عبد اللهی

 

                             استاد راهنما: حضرت آیه الله زین العابدین قربانی

                             استاد مشاور: دکتر محمد علی قربانی

                             استاد داور : حجه الاسلام و المسلمین سید نورالد ین مهدوی

 

 

                                                      زمستان 88

 

 -----------------------------------------------------------------------------------------

نمونه مربوط به فهرست مطالب

 

فهرست مطالب

 

 عنوان   ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ    صفحه

 چکیده تحقیق  ......................................................................................

 مقدمه ...................................................................................................

۱- فصل اول: كليات تحقيق  ..............................................................

۱-۱-        بيان مسأله  ...............................................

۱-۲-      تاريخچه موضوع    ..............................................                         

۱-۳-       ضرورت، اهداف و اهميت موضوع   ....................

۱-۴-       پرسش های تحقيق  .........................................

۱- ۵ -        فرضیه بحث ........................................

۱-۶-        روش تحقيق  و نوع آن ....................................

۱-۷-        مروري بر تحقيقات گذشته  ....................................

۲- فصل دوم: تعاریف ، اصطلاحات ، مباحث عام . ........................

۲-۱-        بخش اول: ..............................................................

۲-۱-۱-    گفتار اول: .........................................................................

۲-۱-۲-    گفتار دوم: .........................................................................

۲-۱-۳-     گفتار سوم:  ..................................................................

۲-۲        بخش دوم: ..........................................................................

۲-۲-۱ - گفتار اول ....................................................................

۲-۲-۲-  گفتار دوم: ...................................................................

۲-۲-۳-     گفتار سوم: ......................................................................

۳- فصل سوم: با توجه به موضوع تعيين مي شود.  ..........................

۳-۱-       گفتار اول: ...............................................................................

۳-۲-      گفتار دوم: ........................................................................

۳-۳-      گفتار سوم: ..................................................................

 فصل ها و بخش های احتمالی ديگر  .................................................

 ۸- فصل هشتم (مثلا ) : نتيجه گيری و پيشنهادها  ..............................

 فهرست منابع .................................................................................

          الف)منابع فارسی ......................................................................

          ب)منابع عربی ...................................................................

          ج)مقالات ...........................................................................

          د)ساير منابع  .............................................................................

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

نمونه فهرست منابع و مآخذ

1-    قرآن کریم

2-    آل شیخ مبارک، قیس بن محمد ، حقوق و مسئولیت پزشکی در آئین اسلام ، ترجمه محمود عباسی ، چاپ اول ، انتشارات حقوقی ، تهران ، سال 1377.

3-    آموزگار ، مرتضی : تعقیب کیفری و انتظامی پزشک مقصر ، انتشارات مجد ، چاپ اول ، تهران، سال 1385.

4-    ------------------ : مجله علمی پزشکی قانونی ، دوره 12، شماره2، تابستان 1385.

5-    ابو زهره،محمد: الجریمه و العقوبه فی فقه الاسلامی ، المکتبه الانجلو المصریه ، مصر ، سال1950.

6-     ابی داود ، سنن ابی داود ، دوره چهار جلدی ، چاپ اول، دارالفکر، جلد دوم ،  سال 1410 ه.ق.

7-    اردبیلی ، مقدس : مجمع الفا ئده و البرهان ، کتاب دیات ، جامعه مدرسین ، حوزه علمیه قم.

8-    اردبیلی ، دکتر محمد علی : حقوق جزای عمومی، دو جلد ، چاپ اول، نشر میزان ، تهران ، سال 1379، جلد اول.

9-    الگود ، سیریل: تاریخ پزشکی ایران و سرزمینهای خلافت شرقی ، ترجمه باهر فرقانی، چاپ دوم ، انتشارات امیر کبیر، تهران ، سال 1371.

10-     امیدی بنی کندی ، جلیل : موجبات ضمان کیفری در حقوق اسلامی ، رسالۀ کارشناسی ارشد ، دانشگاه تهران ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، سال 1370.

11-     ایمانی ، محمد رضا: بررسی جرائم و مجازاتهای پزشکی در ایران ، مؤسسۀ فرهنگی انتشاراتی حیان – ابا صالح، سال1382.

۱۲- بیهقی ، سنن الکبری ، دوره ده جلدی ، چاپ بی تا، دارالفکر ، بیروت ، لبنان، جلد هشتم .

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم اردیبهشت 1390ساعت 2:15  توسط مدیر گروه  |